Ana içeriğe atla

‘Beyaz önlüklü büyük adamların masalı’ ters yüz olurken

Bugüne dek modernleşmeye dair anlatılar, lineer bir ilerleme çizgisi üzerinde işaretlenen ‘ilkel’ durakların karşısına dikilerek oluşmuştur.


Geçmişi yaftalayarak bugünü yüceltmek, geleneksel olanı ‘modern’ mevz-u bahis olduğunda karalamak, içinde bulunulan yüzyıldan bahsederken geride kalanları mutlak karanlık olarak damgalamak Rönesans’tan bu yana adeta kural haline gelmiştir. 1960’lardan bu yana postyapısalcılık ile filizlenen dalga ise, ‘metanarrative’ denilen üst-anlatıların sonunu hazırladığından beri, bildiğimiz tarihe pabucunu ters giydirir oldu. Bu süreçte darbenin en büyüğü belki de bilim tarihine ilişkin devrim güzellemelerine indirildi. İşte ‘Erken Modern Avrupa'da Tıp ve Toplum’, böyle bir saikten hareketle 21. yüzyıl yeni tıp tarihinin portresini amacına uygun olarak mutlakıyetçilikten uzak bir tarzda okuyucuya sunuyor.  

Yargılamadan, sıfatlandrımadan

Miami Üniversitesi Tarih Bölümü’nde profesör olan Mary Lindemann, ‘Erken Modern Avrupa'da Tıp ve Toplum’da tıp tarihine bağlamsal bir bakış açısıyla yaklaşarak toplumsal olan ile bilimsel olan arasındaki ilişkiyi kültürel, iktisadî, siyasî ve dinî etkenleri de göz önünde bulundurarak yargılamadan, sıfatlandırmadan ve en önemlisi de erken modern dönem ve 21. yüzyıl Avrupası’nı ‘biz bilgiliyiz-onlar cahildi’ ikili karşıtlığına başvurmadan anlatmayı tercih etmiş.

Erken Modern Avrupa’da Tıp ve Toplum
Mary Lindemann
Çeviri: Mehmet Doğan
Boğaziçi Üniversitesi Yayınları
360 sayfa
 

1960 sonrasına ait yeni yaklaşımlardan verdiği örneklerle tıp tarihini bir ilerleme hikâyesi olarak gören üst-anlatıların doğasındaki tehlikelere işaret eden yazar, tarafsızlığını da korumaya çalışarak, modern tıbbın sağladığı faydaları yekten yadsımanın daha büyük bir inkâr olacağına değinmeyi ihmal etmiyor. Bu doğrultuda, daha önce hastalık olarak sıfatlandırılan eşcinselliğin 1974’te ‘Akıl Hastalıkları Teşhis ve İstatistik Rehberi’, DSM-II’de hastalık kapsamından çıkarılmasını örnek göstererek, “hastalık” kavramının toplumsal inşa sürecinin bir parçası olduğunu, her dönemde tanımı üzerinde tartışmaların yaşandığını, bu nedenle kaygan bir zeminde yer aldığını pek çok çağdaşı gibi kabul eden Lindemann, Michel Foucault ve Thomas Szasz’ın çalışmalarında öne sürdükleri gibi, akıl hastalıklarını toplumsal bir ürün ya da ‘mit’ olarak gören ve hastane tıbbının gelişmesini hekimlerin ve hastane kurumunun hasta üzerindeki iktidarının artması nedeniyle salt olumsuzlayan görüşü yine tarihten örneklere dayanarak yapısöküme uğratmayı deniyor.
‘Tıp ve Toplum’da doktor merkezli bir tıp tarihi biliminden hastaların odağa yerleşmeye başladığı bir tıp tarihi bilimine geçiş sürecini 1500 ile 1800 arasındaki döneme odaklanarak anlatan ve bakış açısının oluşmasında yirminci yüzyılın sonlarında gelişen feminizm tartışmaları, postkolonyalizm ve ‘queer’ çalışmalarının öneminden bahseden Lindemann, geniş bir tıp tarihi külliyatının içerisinde kaybolmadan ve jargona boğulmadan bu konulara merak duyan herkesin anlayabileceği bir dille gerek tarih, gerek tıp bilimi, gerekse sosyoloji gibi pek çok farklı disiplinin literatürüne katkı sunuyor.
Kaynak: Agos Kirk

Yorumlar

Bu blogdaki popüler yayınlar

İNSAN NEDEN SEVMEYE BU KADAR İHTİYAÇ DUYAR?

İnsan neden birini sevmeye bu kadar ihtiyaç duyar? Aslında belki sevgisiz de yaşayabiliriz ama bu çok anlamsız bir hayat olmaz mı? O yüzden, sevgiyi erteleyen insan hayatındaki boşluğu doldurmak için işkolikmişcesine işine sarılmaz mı? Her anını bitmek tükenmek bilmez sorumluluklarla doldurmaz mı ya da kendini o bir türlü tanımlayamadığı topluma adamaz mı? Birini sevmek isteriz çünkü hepimizin bir “neden”e ihtiyacı var. Çünkü “tek” kişiyseniz siz hala, dışlanacağınız ya da “yarım” hissedeceğiniz çok an vardır hayatta. Sinemaların 1 alana 1 bedava kampanyalarında diğeriniz eksiktir. Şehir fırsatlarının çift kişilik odalarında yalnızsınızdır. Evdeki battaniyeler çift kişilikse ısınamazsınız. Bir şiir yazacaksanız boşlukları doldurmanız gerekir. Yazılarınızda yan anlamlar gerekir. Mektuplarınızın bir “alıcı”ya ihtiyacı vardır. Bir mağazada kıyafet denediğinizde fikrini soracağınız biri lazımdır satış danışmanları dışında. Çalar saat dışında sizi uyandıracak biri olması gerekir. Pasta

Roman Kuramına Giriş

Ayrıntı Yayınları’nın Sanat ve Kuram dizisi kapsamında okuyucularla buluşan Roman Kuramına Giriş, eserin başlığında verilen ipucundan çok daha fazlasını sunuyor okuyucuya. Roman ve roman kuramları üzerine belli bir sınıflandırma ve portre oluşturma motivasyonundan uzak durulduğu kitap, roman üzerine yapılan düşünsel ve teorik argümanları merkezine alıyor. Zekiye Antakyalıoğlu’nun ifadesiyle de roman, “Roman nedir?” sorusunun cevabına sahip olmayan ve “tanımlanmaya, sınıflandırmaya direnen bir kurgusal anlatı biçimidir”. Bu açıdan bakıldığında, kitabın bir edebiyat kuramı veya akademik bir kaynak olmasından ziyade “roman okuyucusu” için yazıldığı unutulmamalıdır. Düşünsel tartışmaların yanı sıra kuramsal bir tabana da sahip olan çalışma, özellikle roman okuyucusunun bu kitabı okumasını amaçlıyor. Özetle, Roman Kuramına Giriş ’in bu yönüyle belki de akademinin her alanı için örnek niteliğinde bir kitap olduğunu belirtmekte fayda var. Kitabın bölümlerine bakıldığında “Tanımını

Alışmak Sevmekten Daha Zor Geliyor

Bir ilişkiyi sonlandırmak, yeni bir ilişkiye başlamak kadar zor gelir insana; çünkü her bir yeni ilişki, yeni heyecanlar, yeni tatlar, yeni hazlar anlamına olduğu kadar yeni kırgınlıklar, yeni yılgınlıklar, yeni vedalar anlamına da gelir. Her yeni başlangıç yeni bir potansiyel ayrılıktır aynı zamanda. Bazen eskilerin hayaleti öyle dadanır ki zihnimize, başından çok sonuna odaklanırız ilişkilerin de: “Ya bu da öyle biterse?” Bu evham bazen kalbimizi öyle körleştirir, öyle köreltir ki içimizi, yeni insanlardan, yeniden sevmelerden, yeniden alışmalardan ölesiye korkarız. Nerede bize yakılan bir yeşil ışık görsek, ardımıza bile bakmadan tünelin karanlık ucuna doğru hızla depar atarız. Kimi zaman tamamen farkında kimi zamansa tamamen istem dışı olarak iteriz ayağımıza kadar gelen mutluluk fırsatını. Yeni bir yenilginin korkusu öylesine felç eder ki bizi, adım atamaz hale geliriz. Beckett’in şu ünlü, “ Hep denedin, hep yenildin. Olsun. Gene dene, gene yenil. Daha iyi yenil .” sözü mevzu